Marcin Kromer

	Marcin Kromer
	Herb
Data wyboru	1579
Urodzony	11 listopada 1512; Biecz
Zmarł	23 marca 1589; Lidzbark Warmiński
	Teksty na Wikiźródłach

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Marcin Kromer herbu Kromer (ur. 11 listopada 1512 w Bieczu, zm. 23 marca 1589 w Lidzbarku Warmińskim) - humanista, historyk i pisarz okresu renesansu, teoretyk muzyki, dyplomata; od 1579 biskup warmiński, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji.

urodzony w 1512 roku w Bieczu, w rodzinie mieszczańskiej
skończył szkołę parafialną w Bieczu, a następnie studiował w Akademii Krakowskiej (1528-1530). Po uzyskaniu tytułu bakałarza pozostał w Krakowie
w latach 1533-1537 pracował w kancelarii królewskiej
w latach 1537-1539 studiował we Włoszech i w roku 1540 wrócił do Polski jako doktor obojga praw, by zostać sekretarzem arcybiskupa Piotra Gamrata
w 1542 roku przyjął święcenia kapłańskie
w latach 1543 i 1544 pełnił funkcję posła arcybiskupa do Rzymu
w 1544 roku otrzymał kanonię krakowską
w 1545 roku - po śmierci Piotra Gamrata został sekretarzem królewskim Zygmunta Augusta i bliskim współpracownikiem podkanclerzego (i późniejszego kanclerza wielkiego koronnego) Samuela Maciejowskiego
zajmował się sprawami pruskimi i jako znawca tej prowincji otrzymał w 1551 roku kanonię warmińską
w 1552 roku za prace historyczne o Polsce otrzymał od króla nobilitację
w latach 1558-1564 był stałym posłem na dworze cesarza
w 1570 roku został mianowany koadiutorem biskupstwa warmińskiego zastępując kardynała Stanisława Hozjusza
w 1579 roku został biskupem diecezji warmińskiej, na jego zlecenie wykonane zostały pierwsze mapy Warmii
w dniu 18 marca 1583 roku zatwierdził pierwszą regułę Zgromadzeniu św. Katarzyny w Braniewie, którego założycielką była bł. Regina Protmann
powiększył zbiory biblioteki biskupiej, m.in. o rękopis Galla Anonima, ufundował epitafium Mikołajowi Kopernikowi
zmarł 23 marca 1589 roku w Lidzbarku Warmińskim

Portret

Dzieła łacińskie:

Musicae elementa (Kraków, 1532, wyd. Hieronim Wietor) - traktat dedykowany Mikołajowi Lutomirskiemu, do naszych czasów dotrwał tylko początek fragmentu De plana musica liber prior
De musica figurata liber posterior (Kraków, 1534, 1539 także u Wietora), razem z Opusculum musices noviter congestum Sebastiana z Felsztyna
De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX (O pochodzeniu i czynach Polaków ksiąg trzydzieści znane także jako O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich, przekład polski w 1611) wydana po raz pierwszy w 1555 roku w Bazylei
Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici libri duo (znane jako Opis Polski albo Polska, przekład polski Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego Władysława Syrokomli w 1853) - pierwsze autoryzowane wydanie w 1577 roku.

Dzieła polskie:

Rozmowa dworzanina z mnichem - wydana 1551-1554.
Historyja prawdziwa o przygodzie żałosnej książęcia finlandzkiego Jana i królewny polskiej Katarzyny - fabularyzowana historia Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki (rodziców Zygmunta III Wazy), wydana anonimowo w 1570 roku.

[edytuj] Bibliografia

hasło Kromer Marcin, autor Elżbieta Witkowska-Zaremba, w: Encyklopedia muzyczna PWM pod red. Elżbiety Dziębowskiej, tom V: klł, PWM, Kraków 1997
hasło Kromer, Marcin, autor Elżbieta Witkowska-Zaremba, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, wersja online
Aleksander Batowski, Sprawa z poselstwa Marcina Kromera do Ferdynanda cesarza w latach 1558-1563, Lwów 1853